operatie product

In de haven en op de rede van Soerabaja lag in juli '1947 een grote vloot van korvetten, mijnenvegers, landingsschepen en torpedobootjagers.Op 20 juli werden manschappen en materieel aan boord gebracht voor een operatie die de geschiedenis zou ingaan als "Operatie Product", codenaam voor de 1e politionele actie. Op het hoofdkwartierschip Hr.Ms. Tjerk Hiddes bespraken in de nacht van 20 op 21 juli kapt.ter zee van Waning en kolonel der mariniers Roelofsen de geplande landing op het strand van Pasir Poetih.
Vlak voor de landing zou Hr.Ms. Piet Hein een inleidende beschieting uitvoeren op het ALRI-hoofdkwartier (Indonesische marine).
Op 21 juli 1947 om 10.04 uur troffen de eerste granaten doel.'Fireflies' van de MLD bestookten vijandelijke stellingen en de eerste LCVP's naderden op volle snelheid de kust met aan boord eenheden van compagnie F, onder bevel van kapt. Lems.

Vijf minuten na de eerste landingsgolf volgde de tweede vanaf LCI 'IJsvogel' met eveneens eenheden van de eerder genoemde compagnie, mijnenveegploegen en verbindingspersoneel. Ook twee pontons met bulldozers werden direct ingezet.

Na een klein uur was er een bruggenhoofd gevormd en werd de Nederlandse vlag gehesen op het ALRI-hoofdkwartier. Direct hiernakwam de grote landingsgolf goed op gang. Onder leiding van de strandcommandant,Kltz.Frijlink, werden landingsschepen als Hr.Ms. Woendi en Hr. Ms. Pelikaan behoedzaam in een zodanige positie gemanoevreerd, dat de ontscheping van manschappen en materieel in een vlot tempo kon plaatsvinden.

LST "Woendi" bij Pasir Poetih op 23 juli 1947 © SMG

Landing in de Menengbaai door colonne Bali op 21 juli 1947© SMG

Colonne Rood
Majoor Pronk, van 1 Inbat, loodste zijn colonne Rood over de kustweg via Besoeki en Kraksaan naar Probolinggo, ongeveer een 70 km ten westen van het landingsgebied. Doel was om daar voor de avond aan te komen. AL na 5 km. kreeg men de eerste TNI-aanvallen te verwerken.Na een klein oponthoud trok de colonne weer op. Om ongeveer 14.30 uur opnieuw beschietingen, nu nabij Besoeki. Om 16.00 uur werd Paiton bereikt. Zonder noemenswaardig oponthoud kwam men hier door heen. Een kleine tien kilometer voor het einddoel stuitte men op een TNI-garnizoen in Gending, welke behoorlijke tegenstand bood. Pas na meer dan een half uur kon men verder, maar vanaf hier kon men al zien dat de commandant van de TNI in dit gebied, kolonel Sastrosugondo al bevel had gegeven om in het havengebied van Probolinggo de olieopslagplaatsen en installaties in brand te steken.

Probolinggo, havenstad met meer dan 30.000 inwoners, en centrum van de suikerindustrie, was het doel dat bij daglicht veroverd diende te worden worden. De colonne nam het abattoir van de stad als commandopost en hospitaal. De weg van het landingsstrand tot aan deze stad toe was nu in handen van de mariniersbrigade.

Colonne Wit:
Deze eenheid, onder bevel van luit.kol. van Rhijn boog vanaf de kustweg naar het zuiden af, richting Bandjarsari. Hier werd 's avonds een bivak ingericht. De volgende dag werd Loemadjang ingenomen en om 09.00 uur stond men bij Pasirian,dichtbij de Indische Oceaan.Op dit moment was het oostelijk deel van Java afgesloten.
Doordat deze colonne met grote snelheid door het gebied was geraasd, kon men zich al snel op het belangrijkste doel richten : het innemen van de suikerfabriek in Djatiroto.


De stroomverbinding naar de suikerfabriek wordt verbroken	Overste van Rijn bespreekt de opmars met de overige officieren

Colonne Blauw:
Luitenant-kolonel van der Hardt Aberson voerde het commando over dit onderdeel van de brigade, en was op weg in oostelijke richting naar Sitoebondo, en vervolgens naar het zuiden, richting Djember.Met grote snelheid trok men op, enorme stofwolken achterlatend. Zonder noemenswaardige tegenstand trok men door diverse kampongs zodat op 23 juli, twee dagen na de landing contact kon worden gemaakt met de colonne wit nabij Tanggoel, tien kilometer ten westen van Loemadjang.

Colonne Bali:
Deze colonne was aan land gekomen op het landingsterrein aan de Meneng-baai, aan de oostkust van Java. Hier bevonden zich belangrijke ondernemingen en uitgestrekte complexen nabij Banjoewangi, een kleine havenplaats. Deze was middels een spoorlijn met Djember verbonden.
Majoor Strijbosch had het bevel over deze eenheid die nauwelijks tegenstand van de TRI kreeg, zodat geheel oost-Java nu onder controle was.

Deze actie werd het zwaarste onderdeel van de gehele operatie.Doel was om een kortere verbinding te krijgen tussen Soerabaja en de oosthoek, waarna doorgestoten werd naar Lawang en Malang. De plaatsen Pandakan, Poerwosari en Bangil werden bezet.
De TNI was in de maand voorafgaand aan 'Operatie Product' goed ingelicht en, na vernomen te hebben dat de X-Brigade een versterking zou worden van de Mariniersbrigade, zette in grote haast allerlei versperringen en tankvallen op.
Op 8 augustus was het gehele gebied onder controle.Maar in Malang zag het centrum er troosteloos uit: op het Coenplein was geen gebouw meer heel en de centrale winkelstraat,Kajoe Tangan, was volkomen vernield door een extremistische organisatie, KRIS.

Na de eerste Politionele actie
Voor de mariniers op Oost-Java en Madoera was de stopzettingen van de strijd op 5 augustus maar moeilijk te verteren. Voor hun gevoel was de opdracht maar half uitgevoerd, De TNI was niet verslagen en de republikeinse regering in Djokjakarta bleef zitten. De mariniersbrigade werd voor de taak gesteld om in het veroverde gebied orde op zaken te stellen en het binnenlands bestuur weer in het zadel te helpen, de TNI-guerilla-troepen te verdrijven en de bevolking terug in de kampong en op de sawah's te krijgen. Eigenlijk waren er te weinig troepen in het hele gebied om de miljoenen Indonesiërs te beschermen. De brigade had zijn handen vol aan de bevoorrading van alle posten, de eigen verdediging en de bescherming van economisch belangrijke objecten. Het aantal objecten dat bewaakt moest worden was groot.