Ontwikkelingen inn

Indonesië 1942-1945
   

 

Het Indonesische streven naar vrijheid en de wijze waarop deze zich ontwikkelde kwamen in 1945 voor de meeste Nederlanders, zowel in Indonesië als daarbuiten, als een volkomen verrassing.
Voor 1942, toen de Japanners Nederlands-Indië binnenvielen, was er door Nederland nooit aandacht besteed aan de Indonesische nationalistische gevoelens. Door het onbespreekbaar verklaren van de staatkundige relatie tussen Nederland en Indonesië en door zelfs het gebruik van hct woord 'Indonesië' zonder meer af te wijzen had Nederland er blijk van gegeven de koloniale relatie voorlopig zonder meer voort te willen zetten. Men was daarbij van mening dat het Indonesische nationalisme nog weinig voorstelde.

In het algemeen kenmerkte de Nederlandse houding tegenover de Indonesiërs zich door een gevoel van westerse superioriteit. Het was in Indonesische ogen dan ook dramatisch dat dit zich superieur voelende Nederland het in 1942 aflegde tegen een Aziatische macht.
 

Indonesische jongetjes krijgen van een Japanse instructeur les in militaire 'manieren'.

 

 Japan begon met een totaal andere insteek dan Nederland. Japan probeerde namelijk om de nationalistische gevoelens te vergroten en de anti-Nederlandse gevoelens te versterken. Indonesiërs konden in aanmerking komen voor hoge functies in
bestuur en bedrijfsleven. Iets wat onder de Nederlanders grote belemmeringen gaf. Op allerlei economische en administratieve niveaus werden Indonesiërs aangesteld, behalve in de top. Indonesiërs werden ook veel opgenomen in militaire eenheden.Het gevolg was dat het zelfbewustzijn van de Indonesiërs enorm toenam.

 

  

Soekarno in het werkpak van de Romushas, arbeiders die met medewerking van Soekarno geronseld waren voor zwaar werk aan militaire objecten. 
 

Aan de andere kant dwongen de Japanners de Indonesiërs tot levering van grote voedselvoorraden, militaire dienst en dwangarbeid. Het resultaat was dat er een grondige haat werd gevormd tegen de Japanners.
Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog werden ver-schillende door Japan bezette gebieden, zoals Burma, de Filippijnen, Vietnam, Laos en Cambodja onafhankelijk, maar Indonesië hoorde daar niet bij.
De situatie op Java was dan ook zeer gespannen en gevaarlijk. Pas op het laatste moment zou Japan de Indo-nesische nationalisten aanmoedigen en de onaf-hankelijkheid voor bereiden. Maar toen Japan op 15 augustus capituleerde was Indonesië nog steeds Japans gebied. Toch werd op 17 augustus 1945 de Republiek Indonesia uitgeroepen. Japan stond daarbij niet afzijdig: Soekarno vroeg en kreeg bij voorbaat al Japanse goedkeuring. Overigens was "De Republiek" op dat moment niet meer dan een papieren verklaring.
 
 
17 augustus 1945 : proclamatie

 

 

 

 

 

 

...
 

 

4 september 1945:
1e Republikeinse Kabinet >>>


 

 

 

 

 

 

..

De Geallieerden zagen zich rond die tijd tot een drietal taken geconfronteerd:

  • Eerst diende men formeel de macht van Japan over te nemen.
    Dit gebeurde op 2 september 1945, toen Japan in de baai van Tokio aan boord van het slagschip'Missouri', de overgave ondertekende.

  • Het verkrijgen van de supervisie over de door Japan beheerste gebieden.

  • Contact zoeken met de tienduizenden geallieerde Prisoners of War' (POW's), om hen te kunnen evacueren.

Nederlands-Indië werd onder gezag gesteld van de Britse opperbevelhebber in Zuidoost-Azië, Lord Louis Mountbatten. De Britten gaven aan bezetting van de eigen gebieden en aan de afvoer van hun eigen POW's absolute voorrang. Verder hadden de Britten te weinig troepen ter beschikking. Mountbatten was niet in staat om de hem toevertrouwde taken uit te voeren. Teneinde het dilemma waarin hij verkeerde op te lossen besloot Mountbatten tot de enige maatregel die hem restte:
-hij stelde het Japanse leger verantwoordelijk voor handhaving van rust en orde en voor de supervisie over de geallieerde militaire- en burgergevangenen, de 'Allied Prisoners of War and Internees' (APWI).

In verband daarmee gaf hij bevel dat deze APWI in de kampen moesten blijven, Wel zond Mountbatten militaire teams uit, veelal onder de noemer van 'Recovery of Allied Prisoners of War and Internees' (RAPWI), die contact moesten opnemen met de gevangenkampen. Die contactgroepen gingen op Sumatra in het algemeen snel en efficiënt te werk.