NNederland

1945

ln Nederland had men intussen geen enkel besef van de veranderingen die op internationaal gebied zich voordeden. Men ging uit van herstel van het koloniaal gezag in Indië. Men had al voor de oorlog weinig besef van de lndonesische gevoelens, laat staan dat men wist dat het nationalisme in Indonesië tijdens de oorlog zo sterk was toegenomen. Ook was er een bovendien in Nederland een ideologische blokkade aanwezig :

Zo was en bleef het Nederlands beleid gericht op herstel van het Nederlands gezag, de terugkeer van de status quo, alsof er niets was gebeurd. Ook de wens naar gezagsherstel werd door de Verenigde Staten en Groot-Brittannië gedeeld. Maar ook hier had men weinig idee van de diepgaande ontwikkelingen die in Indonesië hadden plaatsgevonden.

Nederland stond over het algemeen vrijwel machteloos.
Het participeerde wel in contactgroepen, terwijl er ook een rol was weggelegd voor de 'Netherlands Indies Civil Affairs'-organisatie (NICA), de burgerlijke tak van het geallieerd militair gezag, die onder leiding stond van het hoofd van de Indische regering, de luitenant gouverneur-generaal dr. H.J. van Mook.

Maar Nederland had in Indië geen middelen en geen troepen beschikbaar. Formeel kon men op dat moment geen dienstplichtigen uitzenden, want dit was in strijd met de grondwet. De wet werd weliswaar aangepast en trad in werking in 1947 toen er al duizenden dienstplichtigen in Nederlands-Indië gelegerd waren. In het eigen land waren weliswaar enige bataljons aanwezig, die men naar Indonesië wilde sturen, maar dat bleek in de praktijk onmogelijk te zijn als gevolg van gebrek aan transport. Het ontbrak de Nederlandse regering bepaald niet aan schepen. Maar deze schepen had men tijdens de oorlog moeten afstaan aan de geallieerde 'Shipping Pool' en men slaagde er nu niet in om de schepen tijdig vrij te krijgen. De evacuatie van geallieerde krijgsgevangenen was een eerste prioriteit voor Mountbatten. Vele schepen uit de Shipping Pool, ook Nederlandse, werden voor de afvoer van geallieerde krijgsgevangenen ingezet. Op die manier werden tienduizenden POW's afgevoerd naar Engeland, Nieuw Zeeland en Australië. De Nederlandse krijgsgevangenen echter bleven achter in o.m. de interneringskampen.